İş Hukuku Nedir?
İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisini; iş sözleşmesinin kurulmasını, sürdürülmesini ve sona ermesini, ücret, çalışma süreleri, izinler ve iş güvenliği gibi konuları düzenleyen hukuk dalıdır. Temel kaynakları 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'dur.
İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklara iş mahkemeleri bakar; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla görev yapar.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile işçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartı hâline getirilmiştir.
İş Hukukunda Hangi Durumlarda Avukata İhtiyaç Duyulur?
Hem işçiler hem işverenler aşağıdaki durumlarda iş hukuku alanında çalışan bir avukattan destek alabilir:
Kıdem ve İhbar Tazminatı
İş sözleşmesinin sona ermesi hâlinde ödenmeyen veya eksik ödenen tazminatlar.
İşe İade
Geçerli bir neden gösterilmeden yapılan fesihlere karşı işe iade talebi.
Fazla Mesai ve Diğer Alacaklar
Fazla çalışma, yıllık izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile ödenmeyen ücret alacakları.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle maddi ve manevi tazminat talepleri.
Mobbing
İşyerinde sistematik psikolojik baskı ve taciz nedeniyle haklı fesih ve tazminat.
İşveren Danışmanlığı
İş sözleşmeleri, fesih prosedürleri ve disiplin süreçlerinin mevzuata uygun yürütülmesi.
İş Hukukunda Süreler ve Bilinmesi Gerekenler
İşe iade talebinde süre çok kısadır: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti gibi alacaklarda zamanaşımı süresi kural olarak beş yıldır. Bu alacaklar için de dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları ise dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır.
Bilinmesi Gereken Temel Noktalar:
- Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak gerekir.
- İş güvencesi hükümlerinden yararlanmak için kural olarak otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdem ve belirsiz süreli iş sözleşmesi aranır.
- İhbar süreleri kıdeme göre iki ila sekiz hafta arasında değişir.
- İşçinin haklı nedenle derhâl fesih hakkı, sebebi öğrendiği günden itibaren altı iş günü ve her hâlde olayın üzerinden bir yıl geçmeden kullanılmalıdır.
- Bordro, banka kayıtları, yazışmalar ve tanık bilgileri alacakların ispatında önemlidir.
Bu Alandaki Başlıca Davalar ve İşlemler
İş hukuku alanında sık karşılaşılan dava ve işlemler:
1. Arabuluculuk Görüşmeleri
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava öncesi zorunlu arabuluculuk sürecinde müvekkilin temsil edilmesi.
2. Kıdem ve İhbar Tazminatı Davası
Fesih nedeninin, çalışma süresinin ve giydirilmiş ücretin tespitiyle tazminatın talep edilmesi.
3. İşe İade Davası
Feshin geçerli nedene dayanmadığının tespiti ile işe iade ve buna bağlı boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı.
4. İşçilik Alacakları Davası
Fazla çalışma, yıllık izin, hafta tatili ve genel tatil ücreti ile ödenmeyen ücret alacakları.
5. İş Kazası Tazminat Davası
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle maddi ve manevi tazminat ile ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı.
6. Hizmet Tespiti Davası
Sigortasız veya eksik bildirilen çalışmaların tespiti.
Avukat Seçimi, Süreç ve Süre
1. Avukat Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
İş hukuku alanında çalışan bir avukat seçerken arabuluculuk ve iş mahkemesi süreçlerindeki deneyimine, alacak hesabını size nasıl açıkladığına ve sürelere ilişkin bilgilendirmesine dikkat edin. Ücret ve masrafların yazılı avukatlık sözleşmesiyle belirlenmesi önerilir.
2. İlk Görüşmeden Davaya Genel Süreç
- İlk görüşmede iş sözleşmesi, bordrolar, fesih bildirimi ve SGK hizmet dökümünün incelenmesi
- Sürelerin ve talep edilebilecek alacakların belirlenmesi
- Arabuluculuk bürosuna başvuru ve arabuluculuk görüşmeleri
- Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılması
- Tanık dinlenmesi ve bilirkişi hesap raporu
- Karar, kanun yolları ve gerekirse icra takibi
3. Süreç Ne Kadar Sürer?
Arabuluculuk süreci kanunda öngörülen kısa süreler içinde tamamlanır. Dava açılması hâlinde yargılama süresi; tanık sayısına, bilirkişi incelemesine, kanun yoluna başvurulmasına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir.
Hukuki Uyarı
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kanunlar ve yargı içtihatları değişebilir; süreler somut olaya göre farklı başlayabilir. Hak kaybı yaşamamak için bir avukatla görüşün.