Aile Hukuku Nedir?
Aile hukuku; evlenme, boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, soybağı ve evlat edinme gibi aile ilişkilerinden doğan hak ve yükümlülükleri düzenleyen hukuk dalıdır. Temel kaynağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'dur.
Aile hukukundan doğan davalara kural olarak aile mahkemeleri bakar; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Aile içi şiddete karşı koruma, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ile ayrıca düzenlenmiştir. Bu kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir kararları hızlı biçimde verilebilir.
Aile Hukukunda Hangi Durumlarda Avukata İhtiyaç Duyulur?
Aşağıdaki durumlarda bir aile hukuku avukatıyla görüşmek hak kayıplarını önlemeye yardımcı olur:
Anlaşmalı Boşanma
Tarafların boşanma ve sonuçları (velayet, nafaka, mal paylaşımı) üzerinde anlaştığı durumlarda boşanma protokolünün hazırlanması.
Çekişmeli Boşanma
Tarafların boşanma veya sonuçları üzerinde anlaşamadığı, kusur ve delillerin tartışıldığı davalar.
Velayet ve Kişisel İlişki
Çocuğun velayetinin belirlenmesi veya değiştirilmesi ve velayeti almayan ebeveynle kişisel ilişki düzenlenmesi.
Nafaka
Tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakasının talebi, artırılması, azaltılması veya kaldırılması.
Mal Rejiminin Tasfiyesi
Evlilik süresince edinilen malların boşanma sonrasında paylaşılması ve katılma alacağı talepleri.
Aile İçi Şiddet
6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve diğer koruma kararlarının talep edilmesi.
Aile Hukukunda Süreler ve Bilinmesi Gerekenler
Aile hukukunda bazı haklar belirli sürelerde kullanılmazsa düşer. Örneğin zina veya hayata kast nedeniyle boşanma davası, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her durumda olayın üzerinden beş yıl geçmeden açılmalıdır.
Boşanma davası sırasında talep edilmeyen maddi ve manevi tazminat ile nafaka istemleri için boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıllık süre öngörülmüştür. Aile hukukunda dava şartı arabuluculuk uygulanmaz; boşanma ve velayet gibi konular tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği konulardır.
Bilinmesi Gereken Temel Noktalar:
- Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve tarafların duruşmada bizzat dinlenmesi gerekir.
- Velayet kararında belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır; gerekirse sosyal inceleme raporu alınır.
- 1 Ocak 2002'den sonra edinilen mallarda, aksi kararlaştırılmadıkça yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır.
- 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararları için şiddetin ispatı aranmaksızın tedbir verilebilir.
- Nafaka ve velayet kararları, koşullar değiştiğinde yeniden dava konusu yapılabilir.
Bu Alandaki Başlıca Davalar ve İşlemler
Aile hukuku alanında çalışan avukatların sık yürüttüğü dava ve işlemler:
1. Anlaşmalı Boşanma Davası
Boşanma protokolünün hazırlanması ve hâkim onayına sunulması; protokolün velayet, nafaka ve mal paylaşımı hükümlerinin açık yazılması önemlidir.
2. Çekişmeli Boşanma Davası
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması veya özel boşanma sebeplerine dayanan, tanık ve delil incelemesi gerektiren davalar.
3. Velayet Davaları
Velayetin belirlenmesi, değiştirilmesi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin talepler.
4. Nafaka Davaları
İştirak ve yoksulluk nafakasının artırılması, azaltılması veya kaldırılması davaları ile nafaka alacağının icra yoluyla takibi.
5. Mal Rejiminin Tasfiyesi
Katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacağı davaları.
6. Koruma Kararı Talepleri
6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma, iletişim yasağı ve benzeri tedbirlerin talep edilmesi.
Avukat Seçimi, Süreç ve Süre
1. Avukat Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Aile hukuku alanında çalışan bir avukat seçerken avukatın bu tür dosyalardaki deneyimini, iletişim biçimini ve size süreci ne kadar açık anlattığını değerlendirin. Avukatlık ücretinin ve masrafların yazılı bir avukatlık sözleşmesiyle belirlenmesi her iki taraf için de güvencedir.
2. İlk Görüşmeden Davaya Genel Süreç
- İlk görüşmede olayların, evlilik süresinin ve tarafların taleplerinin dinlenmesi
- Delillerin (yazışmalar, tanıklar, mali belgeler) belirlenmesi ve toplanması
- Anlaşma ihtimali varsa protokol hazırlanması, yoksa dava dilekçesinin hazırlanması
- Gerekirse tedbir nafakası veya koruma kararı talep edilmesi
- Duruşmalar, tanık dinlenmesi ve gerekirse sosyal inceleme raporu
- Karar, kanun yoluna başvuru ve kararın kesinleşmesi
3. Süreç Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma genellikle kısa sürede, çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanabilir. Çekişmeli boşanma ve mal rejimi davalarının süresi ise delil durumuna, kanun yoluna başvurulup başvurulmamasına ve mahkemenin iş yüküne göre önemli ölçüde değişir.
Hukuki Uyarı
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kanunlar ve yargı içtihatları değişebilir; süreler somut olaya göre farklı başlayabilir. Hak kaybı yaşamamak için bir avukatla görüşün.